Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski właściwie Tadeusz Bohdan Zaleski (ur. 7 września 1956 r. w Krakowie, zm. 9 stycznia 2024 r. w Chrzanowie), kapłan archidiecezji krakowskiej, publicysta i działacz społeczny, był jednym z najbardziej znanych orędowników upamiętnienia Polaków zamordowanych przez OUN-UPA na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Był spokrewniony z przedostatnim arcybiskupem ormiańskokatolickim Lwowa, kaznodzieją i filantropem Izaakiem Mikołajem Isakowiczem (1824–1901), będąc praprawnukiem brata arcybiskupa, a także z ks. prałatem Leonem Isakowiczem (1897–1944), proboszczem parafii ormiańskokatolickiej w Stanisławowie.
Ze względu na
moje związki rodzinne ze Stanisławowem przeglądam wszelkie pamiątki
związane z tym miastem. W ten sposób natrafiłem na kartkę pocztową z 1942
roku, wysłaną ze Stanisławowa przez księdza Leona Isakowicza.
Zwróciłem się
następnie do ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego z prośbą o informację
związaną z tą kartką. Oto otrzymana odpowiedź:
„Szanowny Panie,
bardzo dziękuję za nadesłaną informację. To dla mnie nadzwyczaj ciekawe, bo
ks. Leon był bratem stryjecznym mego dziadka Kajetana Jerzego Isakowicz.
Serdecznie pozdrawiam. Szczęść Boże!
ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski”
W ten sposób zainteresowała mnie genealogia
tego znamienitego rodu.
Kajetan Jerzy (dziadek ks. Tadeusza) i Ks.
Leon to synowie kuzynów pierwszego stopnia (Teofila i Antoniego), co czyni ich
kuzynami drugiego stopnia, potocznie zwanymi "braćmi stryjecznymi".
Abp Izaak był rodzonym bratem ich dziadków (Samuela i Kajetana).
Ks. Tadeusz
Isakowicz-Zaleski wywodzi się z wielopokoleniowej rodziny ormiańskiej, której
korzenie na ziemiach polskich sięgają co najmniej XVIII wieku. Jego drzewo
genealogiczne, odtworzone na podstawie dokumentów rodzinnych, ukazuje
skomplikowane koligacje oraz wierność tradycji katolickiej obrządku
ormiańskiego.
Linia męska Isakowiczów
sięga Isaka Isakowicza (ur. ok. 1660-1780), od którego prawdopodobnie wywodzi
się nazwisko rodziny. Jego synem był Jakub Isakowicz (ur. ok. 1725-1785), a
wnukiem Dominik Isakowicz (1790-1867). Syn Dominika, Kajetan Isakowicz (1832-przed
1888), miał co najmniej dwóch synów, którzy założyli dwie główne linie rodziny:
1. Linia "Księża": Syn Teofil
Isakowicz (ur. 1860) z Gertrudą z Jakubowiczów mieli dzieci:
*
Ks. Leon Isakowicz (1897-1944) – kapłan.
*
Maria Isakowicz (1893-1925).
Teofil był bratem Samuela (1820-?) i
słynnego Arcybiskupa Izaaka Mikołaja Isakowicza (1824-1901).
2. Linia "Dziadka Kajetana": Drugi syn
Kajetana, Antoni Isakowicz (1870-1933), śpiewak ze Stanisławowa, ożenił się z
Władysławą z Majewskich. Ich synem był Kajetan Jerzy Isakowicz (1907-1948) –
dziadek ks. Tadeusza ze strony matki.
Kluczowa relacja
pokrewieństwa opisana w liście ks. Tadeusza ("ks. Leon był bratem
stryjecznym mego dziadka Kajetana") potwierdza się zatem w pełni: Antoni
(ojciec Kajetana Jerzego) i Teofil (ojciec ks. Leona) byli rodzonymi braćmi,
synami Kajetana Isakowicza (1832). Dlatego Leon i Kajetan Jerzy byli kuzynami w
pierwszym stopniu (brat stryjeczny).
Linia matki ks. Tadeusza
wiedzie przez Janinę (Alinę) ze Sławińskich (1906-1983), która poślubiła
Kajetana Jerzego Isakowicza. Jej matka, Maria z Łysiaków, była córką
greckokatolickiego księdza Izydora Łysiaka, co wprowadza do genealogii wątek
duchowny obrządku wschodniego.
Rodzice ks. Tadeusza to
Teresa z Isakowiczów Zaleska (ur. 1932) i Zbigniew Zaleski. Teresa jest córką
Kajetana Jerzego i Janiny, a bliźniaczą siostrą s. Miriam (Krystyny) Isakowicz,
franciszkanki służebnicy krzyża pracującej na Ukrainie.
I. Tabela
genealogiczna
Genealogia ks.
Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego
(linia Isakowiczów i Sławińskich)
|
Pokolenie |
Imię i nazwisko |
Lata życia |
Relacja do ks. Tadeusza |
Uwagi |
|
VI |
Isak Isakowicz |
ok. 1660–1780 |
praprapraprzodek |
Najstarszy udokumentowany przodek |
|
V |
Jakub Isakowicz |
ok. 1725–1785 |
praprapradziad |
Syn Isaka |
|
IV |
Dominik Isakowicz |
1790–1867 |
prapradziad |
Mąż Rypsymy ze Słowackich[1] |
|
III |
Kajetan Isakowicz |
1832 – przed 1888 |
pradziad |
Mąż Kajetany z Donigiewiczów |
|
Samuel Isakowicz |
1820 – ? |
pradziad (linia boczna) |
Brat Kajetana |
|
|
Abp Izaak Mikołaj Isakowicz |
1824–1901 |
bliski krewny |
Arcybiskup ormiańskokatolicki we Lwowie |
|
|
II |
Antoni Isakowicz |
1870–1933 |
dziadek |
Śpiewak, Stanisławów–Kraków |
|
Teofil Isakowicz |
ur. 1860 |
brat stryjeczny Antoniego |
Syn Samuela |
|
|
I |
Kajetan Jerzy Isakowicz |
1907–1948 |
ojciec matki |
Ormianin ze Stanisławowa |
|
Ks. Leon Isakowicz |
1897–1944 |
brat stryjeczny dziadka |
Kapłan; zm. 4 V 1944 w Stanisławowie, poch. ul. Sapieżyńska |
|
|
0 |
Teresa z Isakowiczów Zaleska |
ur. 1932 |
matka |
Bliźniaczka s. Miriam |
|
Krystyna Isakowicz (s. Miriam) |
ur. 1932 |
ciotka |
Franciszkanka Służebnica Krzyża |
|
|
–1 |
Ks. Tadeusz Bohdan Isakowicz-Zaleski |
1956–2024 |
— |
Kapłan archidiecezji krakowskiej |
Linia
macierzysta (uzupełnienie)
|
Osoba |
Uwagi |
|
Janina (Alina) ze Sławińskich (1906–1983) |
żona Kajetana Jerzego |
|
Tadeusz Sławiński |
ojciec Janiny, rzeźbiarz |
|
Maria z Łysiaków |
matka Janiny |
|
Ks. Izydor Łysiak |
greckokatolicki ksiądz, dziadek Janiny |
II. Schemat
drzewa genealogicznego (tekstowy – poprawiony)
Isak Isakowicz
└── Jakub
Isakowicz
└── Dominik Isakowicz (1790–1867) + Rypsyma
ze Słowackich
├── Samuel Isakowicz (1820–?)
│
└── Teofil Isakowicz (ur. 1860) + Gertruda z Jakubowiczów
│
├── Maria Isakowicz (1893–1925)
│
└── ks. Leon Isakowicz (1897–1944)
│ † zm. 4 V 1944 w Stanisławowie
│ † poch. cmentarz przy ul.
Sapieżyńskiej
│ (obecnie teren hotelu „Ukraina”)
│
├── Abp Izaak Mikołaj Isakowicz
(1824–1901)
│
arcybiskup ormiańskokatolicki we Lwowie
│
└── Kajetan Isakowicz (1832 – † przed
1888) + Kajetana z Donigiewiczów
└── Antoni Isakowicz (1870–1933) +
Władysława z Majewskich
└── Kajetan Jerzy Isakowicz
(1907–1948)
+ Janina (Alina) Sławińska
(1906–1983)
├── Teresa z Isakowiczów
Zaleska (ur. 1932)
│ └── ks. Tadeusz Bohdan Isakowicz-Zaleski
│ (7 IX 1956 Kraków – 9 I 2024 Chrzanów)
└── Krystyna Isakowicz (ur.
1932)
s. Miriam,
Franciszkanka Służebnica Krzyża
Uwaga
terminologiczna (do przypisu redakcyjnego)
Określenie „brat
stryjeczny” użyte w korespondencji ks. Tadeusza wobec relacji między ks.
Leonem Isakowiczem a Kajetanem Jerzym Isakowiczem ma charakter rodzinno-potoczny
i odpowiada genealogicznie relacji kuzynów należących do tego samego
pokolenia.
Juliusz Słowacki i Ormianie
Jak wyżej pisałem, Izaak Mikołaj Isakowicz wywodził się ze szlacheckiej rodziny ormiańskiej z Siedmiogrodu, noszącej przydomek „Haybab”. Był synem Samuela i Rypsymy[2] z d. Słowackiej, krewnej poety Juliusza Słowackiego.
Sensacyjne
wyniki badań antropologicznych, przeprowadzonych dopiero w 1927 roku w Paryżu
na szczątkach Słowackiego, ujawniły, że poeta należał do typu fizycznego
pokrewnego Ormianom: niski wzrost, ciemna karnacja, krótkogłowa budowa czaszki,
garbaty i duży nos oraz słabo rozwinięte kości twarzy. Podobne cechy ujawniała
rodzina Salomei Januszewskiej, matki Juliusza, co świadczy o ormiańskich
korzeniach matki poety; nawet małopolscy Januszewscy nie ukrywali swojego
pochodzenia. Matka arcybiskupa Isakowicza, Rypsyma Słowacka, również była
Ormianką — co zdradza już jej imię — i pochodziła z Krzemieńca, rodzinnego
miasta Słowackiego.
Odkrycia
antropologiczne współgrają z literackimi wyborami poety. W „Królu Duchu”
Słowacki ukazuje Armeńczyka Hera jako własne uosobienie, w symboliczny sposób
łącząc się z Armenią. Historycy literatury dopatrywali się w jego poezji,
pełnej bogatej wyobraźni i kontrastów barw, elementów wschodnich, co dodatkowo
potwierdza znaczenie jego ormiańskiego dziedzictwa[3].
[1] krewna poety Juliusza Słowackiego[2] Rypsyma, Hripsime (ormiańskie: Հռիփսիմէ; zmarła ok. 290) była męczennicą pochodzenia rzymskiego. Historia jej męczeństwa związana jest z tradycyjnym opisem chrystianizacji Armenii. Ona oraz jej towarzyszki w męczeństwie są czczone jako jedne z pierwszych chrześcijańskich męczennic Armenii [wikipedia].
[3]Andrzej Bohosiewicz, Sylwetki wybitnych Ormian Polskich
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz